Unproductive Hopeless Vain

Watching everyone talk in loud

But all you just hear is silence

Am I deaf of everything

Or people just don’t heed the twinge

Everything on them seems so well but be careful

Greediness might shock you in pain

It aches too much to run after them

As they leave you alone in the gloom of the highway

Marveling hardly, why do I need

Just to leave and forgo my glee

Values the gold you shared – that’s them

But then ignores as you hold thorns

Madilim na Pighati

Alas-kwatro ng umaga, habang ang karamihan ay mahimbing pa sa kanilang pagtulog, ito na ang simula ng panibagong hamon para kay Kiko. Si Kiko ay sampung taong gulang na hindi mawawari sa maliit niyang katawan na animo’y nilayasan ng nutrisyon sa katawan.

Pagkabangon sa isang katre na tila mawawasak na ng anay at pinagpatung-patungan lamang ng mga lumang dyaryo, ay saglit na nag-unat si Kiko.

“Sana maganda ulit ang araw naming magkapatid” sambit niya habang inaayos ang pagkakumot sa kanyang nakababatang kapatid na si Otoy.

Dalawa lang sina Kiko at Otoy sa kanilang munting barong-barong simula noong lumayas ang kanilang ina at namatay ang kanilang tatay dahil sa isang rambol.

Pagkatapos maghilamos ay agad siyang pumunta sa kanilang altar para magdasal.

“Diyos ko, patnubayan Niyo po kaming magkapatid. Sana po ay maka-ipon na ako ng sapat para makapag-aral na po ang aking kapatid.” hiling niya.

Kinuha ni Kiko ang tatlong pandesal na binili niya kagabi sa kabilang kanto. Nilagyan niya ito ng kaunting toyo at kinain ‘yung isa. Binalik niya ulit sa supot ang dalawa para sa kanyang kapatid.

Mahina ang benta ni Tana kahapon sa may simbahan sapagkat marami siyang naging kahati. Bisperas kasi noon ni Santo Domingo kaya’t maraming nagsulputang mga tindero’t tindera.

Nagbihis siya at lumabas na ng bahay.

Hindi kalayuan ay matatanaw ang paggawaan ng sampaguita ni Aling Tebang.

“Ang aga-aga nakasimangot nanaman si Aling Tebang,” pabulong niyang sambit.

“Magandang umaga Aling Tebang,” pagbati niya na may ngiti. “Heto po ang limampung-piso para sa mga sampaguita na aking ibebenta,” dagdag niya.

“Leche! Walang maganda umaga ko. Isa ka pang leche ka! Kumuha ka na diyan,” ani Aling Tebang na animo’y sandaan ang kagalit.

“Salamat po,” sagot ni Tana sabay ngiti.

“Umalis ka na nga! Baka dumagdag ka pa sa mga malas. Malas! Malas!” pabulyaw na sambit ni Aling Tebang.

Agad siyang tumungo sa simbahan ng Santo Domingo kung saan siya palaging nagtitinda ng sampaguita.

Naging tradisyon na ng mga taga Santo Domingo ang pagsisimba ng alas-singko ng umaga tuwing Lunes kaya’t marami nang mga tao maging sa paligid nito.

Mabibilang lang siguro sa daliri kung sino ang mga nagsisimba o nagsisimbang tabi lang.

Mga manong na tila ginawang tulugan na ang loob ng simbahan, mga aleng hindi matapos-tapos ang tsikahan at tsismisan at ang masaklap, mga magsyotang tila ginawang parke na ang simbahan sa paghaharutan – iyan lamang ang ilan sa mga makikita mo sa simbahan ng Santo Domingo.

(Kasalukuyang ini-edit. Maraming salamat! ;))

Simply, "Scouting"

Ano ang mayroon sa buhay ng isang iskawt?

"A Scout is never taken by surprise; he knows exactly what to do when anything unexpected happens. " -- Lord Robert Baden-Powell

IT’S FIVE O’clock when we had finished our last scouting activity that afternoon. All of us were worn out since we had been challenged by an extreme obstacle course.

Wounds, bruises, and mud kissing my skin -- Those were just the product of the activities we had that day. And yet, we have no more time to take a good bath!

After the activity, we headed immediately to the stream. I was washing my clothes and scrubbing my body to take away all the mud when one thing came into my mind that time... I forgot my soap and shampoo! And I have no enough time to go back to our campsite. Ang malas naman!

After that bad bath (seriously), we straightly went to our campsite and ate our dinner prepared by our outfit advisor.

“Weet!” That’s the sound of the irrating whistle again. We are obligatory to join the assembly at the covered court and must wear our Type C Uniform.

I went out of our tent when, grrr, that mud! My shiny black shoes got dominated by that disgusting mud again. I straight ahead the court for I have no time to clean it.

The scoutmasters started to speak their own experiences about scouting. Discussed there, discussed anywhere, discussed about that, discussed about this, and wrote some lectures here and there.

Next was our campfire and I’m so sleepy. I placed my notebook into my face covering my face like I’m thinking of something and started to close my eyes little by little. But wait! I remembered that we are going to have our pre-board of Review after the campfire. So I grabbed my paper and memorized the Scout Oath and Law.

source: scout.org

The pre-board of review started around 10 in the evening. We had waited until our names were called. It was ONE o’clock in the midnight when our names had been called. There are two panels in the review. The panels interviewed me about myself. Ah! I’m sleepy and I don’t know what to say. “A…e.. “ the words I have said that time. The only thing I want to do is to sleep! Yawn! They asked about my life, my ambition and everything.

After the long hours of waiting, I will be able to sleep now. They've just interviewed me for five minutes. Exhausted and stressed, but after the consecutive misfortunes, there is always the positive one, and that’s the excitement.

Inevitable or ‘solutionable’

Republic Act No. 7658, as affirmed, is “An act prohibiting the employment of children below 15 years of age in public and private undertakings…”

Whatever that law utters, child labor is still an immense dilemma of our country nowadays and yet, is still growing. After a survey conducted by the National Statistics Office (NSO), DOLE secretary Rosalinda Baldoz said that, “As of October 2011, there are 5.49 million working children aged five to 17 years. More than 55.1 percent or 3.02 million were counted as child labor while 2.99 million are exposed to hazardous form of child labor.”

With this wow-number of children in labors and the fact that 33% of the population is composed by children ages 5 to 17 years old that marks Philippines as a young nation, it just the same thing despite of the implementations of many anti-child labor programs that started since 1995 under the presidency of Fidel V. Ramos.  

     The issue here is: why do children need to work in their very young age?

A little girl working in a mining area with her shovel
image source: www.newspaper.li/child-labor

Child labors could also be found in some illegal mining areas and banana plantations which are notorious in Davao and its neighboring provinces.     The common child labor in the provinces can be found in the sugarcane plantations. Most parents cannot have their children finish their schooling because of poverty so they are forced to give up the education of their children and have their children worked in plantations. In a 2010, DSWD Bukidnon shows that 22% of children aged 6 to 16 have stopped schooling.

Above are just few child labors present in the country. If you are asking if there are girls who are present in this kind of illegal action, the answer is yes! And the worst is, prostitution is the common among the child labors among girls. Girls involved in prostitution are susceptible to rape, murder, AIDS and other sexually transmitted diseases.  

With the increasing number of prostitution among children, it can be considered as inevitable in spite of the passing of R.A. 9208, the Anti-Trafficking in Persons Act of 2003, a penal law against human trafficking, sex tourism, slavery and child prostitution.

But still, the labor chief expressed confidence that the government would still be able to meet its target to reduce the number of child laborers in the country, as stated in the Philippine Daily Inquirer.

Who and what affects it?

As avowed in the Presidential Decree no. 603 or The Child and Youth Welfare Code, the child is one of the most important assets of the nation. Every effort should be exerted to promote his welfare and enhance his opportunities for a useful and happy life.

There are 2.5 children out of 22.4 children are unaware with this kind of indulgence, claimed by the Department of Labor and Employment, DOLE.

A sampaguita vendor along the
streets waiting for a buyer.
image source: google image

These are some several factors:     

First is COMMUNITY. Everything a child does correspond to the kind of surrounding he/she lives in. The lifestyle of their playmates, neighbors and the people who are connected to him affects the ethics of a child. Children learn not the way he was taught but the way his environment acts. Every child deserves to live in a good shelter.

Second is EDUCATION. A child without a good education marks the weakness of his intellectual growth. Children need to learn…Learning in the way he/she enjoys every lessons that he listens.  Education teaches a child with the values of life.

Third and the most important is FAMILY. Are you familiar with this quotation, “Sa mata ng isang bata, ang isang pagkakamali ay nagiging tama kung ito ay ginagawa ng mas matanda”? Parents must act as a model for they will guide their children to the path they will take.

Child labor can be only prevented if and only if all of us are aware with this kind of misunderstanding. Take ourselves into the reality which we may see the real situation of children beyond on the things we only see.

     “The only reason why child abuse is alive today is because we as adults fail our children when we fail to listen to them.” -- Heather McClane

Mundong Kapayapaan

Mundong Kapayapaan, kailan ka makakamtan?

     Minsan nang sinabi ng mongheng si Thich Nhat Hanh, "If we are peaceful, if we are happy, we can smile and blossom like a flower, and everyone in our family, our entire society, will benefit from our peace."

Bakbakan sa gitnang silangan, diskriminasyon ng mga babae at lalaki, malaking agwat ng mahihirap at mayayaman, diskriminasyon sa bawat lahi at kulay – ilan lamang iyan sa mga napapanood natin sa telebisyon maging nababasa na rin natin sa Internet. At hindi na rin lingid sa ating kaalaman ang unti-unting pagkamatay ng kapayapaan sa ating mundo.

Ilan lamang sa mga relihiyong lumaganap sa mundo ang Kristiyanismo, Budismo, Islam at Hinduismo. Kristiyanismo, na may pinakamaraming sakop na mananampalataya ay binubuo ng halos 30% ng populasyon ng mundo. Mula sa pagkadami-daming bilang nito, maituturing nating isa ang relihiyon kung bakit hindi natin makamtan ang mundong kapayapaan.

Naging dahilan na rin ang relihiyon sa pagkabuo ng tinatawag nating pundamentalismo at rasismo. Rasismo sa kamalayang tinuturo nito ang pagkakaiba ng mga tao base sa kanilang pananaw o relihiyon na pwedeng humantong sa hindi pagkakaunawaan ng dalawa o higit pang sektor ng pananampalataya. Ang layon naman ng tinatawag na pundamentalismo ay striktong pagsunod sa kung ano ang nakasulat o itinuro sa kanila ng relihiyon.

image source: olumideidowu.blog.com

Nasa talaan din ng mga rason ang pulitika. Dahil sa kasakiman sa kapangyarihan, kumikilos ang sakop nito upang pabagsakin ang namumuno. Dulot nito, lumalaban din ang namumuno sa sakop nito at hindi magpapatalo at bababa ng kanyang trono. Minsa’y ‘di lamang kasakiman ang sanhi nito. Pwede ring hindi pagkakaunawaan sa sistema ng gobyerno katulad ng Syrian Civil War (2011) kung saan gustong pagbagsakin ni Syrian National Council Chairman Abdulbaset Sieda ang ngayong presidenteng si Fd.Mar. Bashar al-Assad.

Ang Syrian Civil War (2011), ang Mexican Drug War (2006), ang Somali Civil War (1991), ang Afghan Civil War (1978), ang Naxalite–Maoist insurgency sa India (1967), ang Colombian Armed Conflict (1964) at ang mga bakbakan sa timog na parte ng Pilipinas – Iyan ay ilan sa mga hindi pa nareresolbang digmaan na kinakailangan na ng agarang solusyon.

Ang kapayapaan ay nagsisimula sa pinakamaliit ng yunit ng komunidad. Maaari nating sabihin na nagsisimula ang kapayapaan sa mga kabataan. Ito'y totoo sapagka't kung bata pa lamang ay magsisimula na ang isang tao na maniwala at magpalaganap ng kapayapaan sa kanilang sariling paraan, malaki ang posibilidad na hanggang kanilang pagtanda ay dala nila ang katangiang ito. Kung sa maliit na sekta ng komuniidad ay hindi maisasakatuparan ang pagiging payapa, anu pa kaya kung sa isang malaking komunidad na?

Huwag nating hintayin sa panahong hindi na alam ng mga susunod na henerasyon ang salitang “kapayapaan”. Oo, mahirap makamit ang kapayaan. Mahirap kung mag-isa lang tayong kikilos Maging mulat tayo sa mga pangyayari. Kumilos tayong mga kabataan at ipakita natin ang ating

magagawa tungkol sa isyong ito. "Kapayapaan ay ang pagmamahal sa iyong sarili at sa iyong kapwa," ito ang tunay na ibig sabihin ng kapayapaan.

Sabi nga ni George Clemenceau, ang digmaan ay masyadong sineseryoso kung saan pinapaubaya pa sa mga military kung saan pwede naman daanin sa diplomatikong pamamaraan. Para makamit din natin ang makamundong kapayapaan, maari ring makatulong ang peace education. Marami sa mga kabataan ang mulat sa digmaan at mga kaguluhan. May mga ilan pa nga na napapawalay sa kanilang mga pamilya ng dahil sa mga giyera. Ang peace education ay hindi lamang nagangahulugan na malaman kung ano ang pakahulugan sa salitang kapayapaan. Ito ay patungkol sa pamumuhay ng may kapayapaan ang pagkakaroon ng matiwasay na pakikisama sa iyong kapwa.

Kapayapaan – pamumuhay ng matiwasay. Bilang mga estudyante, maaari nating palaganapin ang kapayapaang ito sa pamamagitan ng pagsasabuhay ng may malinis na puso, isip at hangarin sapagkat ito ang magiging pinakaugat upang ating makamtan ang isang payapang buhay. Hindi maipapalaganap ng isang tao ang kapayapaan kung mismong sa sarili niya ay hindi niya ito isinasabuhay. Isa ring paraan ay ang pagsali sa mga iba’t ibang gawain na nagpapalaganap ng kapayapaan, halimbawa nito ay Movement towards Peace.

Maaaring sa panahon ngayon ay mahirap na talagang makamtan ang sinasabi nilang World Peace. Iba’t ibang paniniwala at paninidigan ng tao sa bawat sulok ng mundo. Ang paniniwala sa kanang panig ay maaaring taliwas sa kung anong pinaniniwalaan ng nasa kabilang panig na pwedeng maging resulta ng hindi pagkakaunawaan at maging kawalan ng kapayapaan. Ngunit, hindi pa huli ang lahat upang ating itong makamtan. Maaaring hindi pa sa mga oras na ito, pero sinong nakakaalam, malay natin ang kapayapaang ito ay atin nang makakamit sa mga susunod na panahon.

Maraming salamat sa mga tumulong sa akin para mabuo ito: Ate Chingers at Bestfriend Paolo

'Super lolo'

 “Ayan! Ang asawa ay kawawa, nag-iisip ng mga ipapakain sa mga bata. Nang dumating si Peping na walang hiya, mga tao sa bangka biglang nawala.” Ito’y isa sa mga talata ng tulang naibahagi sa akin ni lolo Honrado habang siya’y aking kapanayam.

Mula pa noong tumuntong ako ng hayskul sa Liceo de San Pedro, madalas ko nang nakikita ang dalawang matandang pawang nangangausap ang mga kamay para sa mga baryang ipagbibili sana ng mga pagkaing ikakabuhay nila.

Maaga noon nang kami’y dumayo sa bayan ng San Pedro upang makapanayam si Aling Pacita sa may harap ng parokya ng San Pedro. Sa kasamaang-palad hindi namin naabutan doon si Aling Pacita.

Hindi kalayuan sa karaniwang pwesto ni Aling Pacita ay may isang matandang lalake na nakasumbrero at may hawak na tungkod. Siya si Honrado Española, 82 taong gulang, ipinanganak noong ika-16 ng Disyembre 1930 sa Iloilo.

     Ayon sa kanya ay hindi pa raw siya makauwi sa tahanan nila dahil sa bahang idinulot ng Hanging Habagat noong nakaraang mga linggo. Mula Biñan ay tinatahak niya hanggang San Pedro para lang makahingi ng kahit kaunting tulong sa mga nakakasalubong. Akalain mo ‘yun, sa edad niyang 82 ay nakapaglalakad pa siya ng ganoon kalayo?

Walong taon nang namamalimos si Lolo Hondrado mula noong tumigil siya sa pagja-janitor sa isang bus liner sa kadahilanang katandaan na rin siguro. Ngunit paano nga ba napadpad sa San Pedro si lolo mula Iloilo?

Lumaki si Lolo Honrado sa Iloilo. Bunso sa mga magkakapatid. Ikatlong baitang lang ang natapos dahil na rin sa kakulangan ng pera at kahirapan sa buhay. Nang lumaon ay nagtrabaho bilang isang sundalo. Sa kasamaang palad ay nakapatay siya ng isang opisyal at naging wanted sa kanila lugar kaya napilitan siyang takbuhan ang mga rehas na bakal.

Namasukan siya bilang iasng janitor sa JAM Liner hanggang siya’y nanghina na at kinailangan na ng tungkod upang makapaglakad ng maayos.

Mayroong inaalagaan si Lolo Honrado na isang apo dahil sumakabilang-buhay na ang kanyang isang anak. Pilit siyang kumakayod sa pamamagitan ng pamamalimos para lamang matustusan ang pangangailangan nilang mag-lolo.

Paminsan-minsan ay dumarayo siya sa mga selebrasyon para sa mga katulad niyang salat sa yaman katulad noong Disyembre ng 2011 kung saan nagdaos ang aming paaralan ng isang gift-giving day. Minsan ay lumahok na rin si lolo sa isang patimpalak sa  San Pedro kung saan siya ay tumula at nagwagi ng 1000 pesos at tinaguriang “super lolo” ng San Pedro. Ito ang tulang iyon:

Siya si Lolo Honrado Españonal, 82 taong gulang.

Kalamidad ay dumagsa

May isa pang bagyong sumalasa

Ito’y malupit kung humagipit

Signal no. 3 ang klanyang gamit

Iyan ay nangangalang Peping

Na nanalasa sa norte at Manila

Limang bayan ang kanyang sinira

Benguet, Ifugao, Abra, Apayao at Pangasinan

Mga kotse’t bahay, palayan at palaisdaan na nagkasira-sira

Iyan! ‘Di ko na Makita ang bahay sa tubig baha

Kung iyong Makita an gating tubig baha

‘Yan ay luha ng mga among nawalan ng alaga

Ayan ang asawa ay kawawa

Nag-iisip ng ipapakain sa mga bata

Nang dumating si Peping na walang hiya

Mga tao sa bangka, biglang nawala

May asawa si lolo Hondrado, ang pangalan niya ay Rebecca ngunit hiwalay na rin. May lima siyang anak, pawang mga drayber. Nag asawa ulit siya ng batang-bata na nagresulta sa pagkagalit ng kanyang mga anak at hindi na pagbibigay ng mga pinansyal na tulong madalas.

Naikuwento rin sa akin ni lolo ang buhay ni Aling Pacita. Si Aling Pacita raw ay 84 na taong gulang na. Katulad niya, matagal na rin daw itong namamalimos. Minsan din daw ay nahuli na siya ng DSWD pero nagpumilit na tumakas sa kadahilanang ayaw niya raw sa kanila. 

Dalawa lang sila Aling Pacita at Lolo Honrado sa libo-libong Pilpinong naghihirap sa Pilipinas; may mga bata at may mga matatanda na rin; ang iba’y nasa lansangan nalang, ang iba naman ay nawalan na ng pag-asa sa buhay.

Nasa kamay nating lahat ang mga tulong na kinakailangan nila, tulong na magbabangon sila at itatawid sa landas ng pag-asa. Ikaw? Nasubukan mo na bang tulungan sila?

“Tumingin ka sa paligid mo, tignan mo naman sila, tignan mo ang mga sikmura nilang  gutom, mga katawang  hindi man lang nahaplusan ng kahit kaunting pagmamahal at mga pusong hindi nayapos ng pagmamaghal ng lipunan. Ikaw, nag-aalala ka din ba sa kanila o sadyang kinalimutan mo na rin sila?”